/ 208 چنين است كه خداوند متعال به دنبال آيه فقط كسانى را مستثنى كرده است كه ايمان آورده و به انجام دادن كارهاى نيكو پرداخته‌اند ، و اينان كسانى هستند كه در قله‌اى كه خداوند ايشان را قرار داده است باقى خواهند ماند . « إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ - مگر كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى نيكو و شايسته كردند كه بىمنّتى مزد خود را دريافت خواهند داشت . » [ 7 ] هيچ جانورى به اندازهء آدمى نيازمند آن نيست كه به امور زندگى او توجه شود . كودكى كه بدون چنين توجهى شايسته احتمال بقاى او كاهش مىيابد ، در مدتى دراز متكى به عنايت و توجه پدر و مادر خويش است ، و به همين گونه انسان وسايل دفاعى كافى براى جلوگيرى از خطرها ندارد ، در صورتى كه هر جانورى از داشتن وسايل دفاع كافى برخوردار است ، ولى در انسان اين امر به هوش و خرد او سپرده شده ، و اين همه نشانهء آن است كه آدمى آفريده‌اى اجتماعى و متمدن است و براى بقا و تكامل خود به نظام نيازمند است . « فَما يُكَذِّبُكَ بَعْدُ بِالدِّينِ - پس چه چيز پس از اين تو را به تكذيب دين برمىانگيزد ؟ » چه چيز تو را ، اى انسان ، بر آن مىدارد كه منكر مكافات شوى ؟ و بدون داشتن ايمان اين امكان وجود ندارد كه آدمى در قلهء آفريدگان كه خدايش او را در آن جا قرار داده است باقى بماند ، به همان گونه كه بدون ايمان داشتن به پاداش و جزا ، ملتزم بودن به دين ( شريعت ) هيچ معنايى ندارد ، در صورتى كه دين يك ضرورت عقلى است كه آدمى به آن رهبرى مىشود ، مگر نه اين است كه انسان اجتماعى آفريده شده و بنا بر اين به نظام و قانونى نياز دارد ، و بهترين نظام آن است كه از طرف آفريدگار آدمى به او وحى شود ، در انسان فرصت تكامل روحى و نزديك شدن به خدا وجود دارد ، و به همين سبب نيازمند به فرستادگان و رسالتهايى است كه عملى شدن اين فرصتها را براى او فراهم آورند . و از سوى ديگر : آيا مشاهده نمىكنيد كه چگونه آدمى ، در صورتى كه رادع و مانعى در برابر خود نداشته